Amsterdam Daniel van der Ree
Erfpacht loopt in Amsterdam op zijn laatste benen
16 februari 2012
16 februari 2012 – “De marionetten van de baksteenbaronnen en vastgoedbazen in de gemeenteraad balen dat het erfpachtdebat verplaatst is.” Aldus de voorlichter van de hoofdstedelijke PvdA toen bleek dat het College zoveel spreektijd had verbruikt in het eerste deel van de raadsvergadering, dat voor behandeling van het onderzoek naar erfpacht nauwelijks tijd overbleef. Al eerder, tijdens de commissiebehandeling, confronteerde ik GroenLinks wethouder Van Poelgeest met het wantrouwen dat de banken inmiddels hebben in het Amsterdamse systeem. Zij willen geen hypotheek meer verstrekken als de erfpachtcanon binnen enkele jaren herzien wordt. Van Poelgeest antwoordde dat hier sprake is van “een uitwas van het kapitalisme”.
Dergelijke uitspraken, niet gedaan door linkse activisten tijdens een debat in een buurthuis, maar door een woordvoerder en een wethouder van een collegepartij, geven aan dat erfpacht in Amsterdam op zijn laatste benen loopt. Een kat in het nauw maakt rare sprongen. De Telegraaf had onlangs een zeer treffende benaming van de voorstanders van erfpacht: ‘de linkse landadel’.
En links Amsterdam heeft wat te verdedigen. Door iedere 50 jaar de papieren grondwinst op woningen van de eigenaren af te romen stroomt jaarlijks 80 miljoen euro de gemeentekas binnen. ‘Voortdurende erfpacht’ wordt dit genoemd. En van dat geld kan je natuurlijk leuke dingen doen. Daarnaast is er het veel eerlijkere systeem van ‘eeuwigdurende erfpacht’ waarbij de canon voor eeuwig wordt vastgesteld dan wel afgekocht.
De realiteit is echter hard voor links Amsterdam. Nergens in de 415 Nederlandse gemeentes is het zo bar als hier. In Utrecht is de erfpacht eeuwigdurend, in Rotterdam is in 2003 besloten over te gaan tot een gemengd stelsel van eeuwigdurende erfpacht en koop. In Den Haag was er een opstand van huizenbezitters voor nodig om hetzelfde te bereiken. In Groningen is de erfpacht in het najaar van 2011 met een zetel verschil van tafel geveegd.
De VVD denk dat erfpacht een nuttig instrument kan zijn, bijvoorbeeld om de financierbaarheid van woningen te vergroten, maar dan wel altijd in de eeuwigdurende variant. En dan ook in combinatie met het recht om de grond onder je huis te kopen.
In Amsterdam is nog steeds een meerderheid voor het systeem van voortdurende erfpacht met de huizenbezitter als lijdend voorwerp. Maar daar zou het gisteren niet over gaan. De voordracht, via de link hieronder te lezen, is een opdracht tot actualisering en modernisering van het Amsterdamse stelsel:
Zolang er geen meerderheid is voor het VVD plan, denken wij graag mee over verbetering van het systeem. Daarbij stellen wij de belangen van de Amsterdamse huiseigenaar centraal, en niet het geld genererende vermogen van de erfpacht.
Betrek de klant
Amsterdam is monopolist op het gebied van gronduitgifte en erfpacht, je kan niet je woning oppakken en deze in een buurgemeente neerzetten als daar de voorwaarden beter zijn. Daar moet de gemeente zich van bewust zijn. Het geeft wat de VVD betreft de verplichting de klant te betrekken bij de nieuwe voorwaarden, en niet zoals wethouder Van Poelgeest wil, slechts te consulteren. Wij hebben hier een amendement voor opgesteld dat mede ondertekend werd door D66, CDA, Partij voor de Dieren en Trots.
Schep duidelijkheid en transparantie
De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) heeft in oktober 2011 criteria gepubliceerd om ook in de toekomst woningen op erfpacht te kunnen blijven financieren. Aanbieders van particuliere erfpacht moeten zich daar nu al aan houden, overheden die erfpacht aanbieden moeten dat in de loop van 2012 ook doen. Op dit moment conflicteert het Amsterdamse erfpachtsysteem op twee punten met de criteria van de NVB:
- De Algemene Bepalingen kunnen nu eenzijdig gewijzigd worden (spelregels veranderen tijdens de rit). De NVB wil daar van af.
- Bij de aankoop van een woning is het nu onduidelijkheid hoe hoog de nieuwe canon wordt na het aflopen van de eerste termijn. Ook dat vindt de NVB onwenselijk.
De VVD vindt dat deze twee problemen in de nieuw op te stellen Algemene Bepalingen opgelost moeten worden. Wij hebben daar samen met D66, CDA, Partij voor de Dieren en Trots een motie voor opgesteld.
Dat linkse politici buiten Amsterdam al veel verder zijn dan hun collega’s in de stad bewijst het SP tweede kamerlid Paulus Jansen. Hij schrijft het volgende op zijn weblog:
- Voor woningen zou uitsluitend nog met een standaardcontract gewerkt moeten worden, zodat de koper niet meer bang hoeft te zijn over de kleine lettertjes heen te lezen. Minister Donner (inmiddels Spies) moet die contractvorm algemeen verbindend verklaren.
- Bestaande contracten moeten zo snel mogelijk omgezet worden in deze nieuwe contractvorm.
- Het nieuwe contract biedt standaard de mogelijkheid om de canon eeuwigdurend af te kopen. Wil je dit niet, dan wordt de pacht jaarlijks verhoogd met een vooraf bekende index.
Ik ga er van uit dat de Amsterdamse SP Paulus Jansens ideeën per motie aanbiedt aan de Amsterdamse gemeenteraad. De VVD zal dan zeker haar steun verlenen! Dat kan op 14 maart als de verdaagde voordracht in de gemeenteraad wordt besproken.
Zie het artikel in Nul20 over het verdaagde erfpachtdebat van gisteren: http://www.nul20.nl/node/2772#.TzySLRJjCjg.twitter
Tweet
